สาเหตุที่พบบ่อย อาการสำลักหลังได้รับอาหารสายยางภาวะการสำลักหลังให้อาหารทางสายยาง (Aspiration) เป็นภาวะที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพราะอาจนำไปสู่ภาวะปอดอักเสบติดเชื้อได้ สาเหตุที่พบบ่อยมักเกิดจากปัจจัยทางกายภาพของผู้ป่วยร่วมกับการบริหารจัดการอาหารที่ไม่เหมาะสมค่ะ
สาเหตุที่พบบ่อยของอาการสำลัก
การจัดท่าทางที่ไม่ถูกต้อง (Improper Positioning):
สาเหตุ: การให้อาหารในขณะที่ผู้ป่วยนอนราบหรือศีรษะสูงไม่เพียงพอ (ต่ำกว่า 30 องศา) ทำให้หูรูดกระเพาะอาหารไม่สามารถปิดกั้นได้สมบูรณ์ ส่งผลให้อาหารไหลย้อนขึ้นมาทางหลอดอาหารและหลุดเข้าสู่หลอดลม
ปริมาณอาหารตกค้างในกระเพาะมากเกินไป (High Gastric Residual Volume):
สาเหตุ: หากมีอาหารมื้อเก่าค้างอยู่ในกระเพาะมากเกินไป แล้วใส่เพิ่มลงไปอีก จะทำให้กระเพาะอาหารขยายตัวจนเกิดแรงดันสูง ดันอาหารย้อนศรกลับขึ้นมา
การให้อาหารเร็วเกินไป (Rapid Feeding Rate):
สาเหตุ: การใช้วิธีดันด้วยลูกสูบไซริงค์ หรือปล่อยอาหารไหลเร็วเกินไป ทำให้กระเพาะอาหารปรับตัวไม่ทัน เกิดภาวะกระเพาะอาหารบีบตัวล้า หรืออาเจียนพุ่ง (Vomiting/Reflux)
สายให้อาหารเลื่อนหลุด (Tube Displacement):
สาเหตุ: สายยางอาจเลื่อนออกมาอยู่ในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม เช่น ค้างอยู่ที่บริเวณคอหอยหรือหลอดอาหารส่วนบน ทำให้อาหารที่ป้อนเข้าไปไม่ลงสู่กระเพาะ แต่ล้นกลับเข้าสู่ทางเดินหายใจ
การมีลมในทางเดินอาหาร (Air in the Gastrointestinal Tract):
สาเหตุ: การปล่อยให้ลมเข้าไปในสายยางขณะเปลี่ยนกระบอกไซริงค์หรือเทอาหาร จะทำให้ท้องอืด แน่นท้อง และเกิดแรงดันในกระเพาะอาหาร ดันอาหารให้ไหลย้อนกลับขึ้นมา
แนวทางป้องกันและเฝ้าระวัง
กฎเหล็ก 30–45 องศา: ต้องจัดให้ผู้ป่วยนั่งหรือกึ่งนั่งกึ่งนอนตลอดเวลาที่ให้อาหาร และ คงท่านั้นไว้อย่างน้อย 1 ชั่วโมงหลังอาหารเสร็จสิ้น ห้ามปรับนอนราบเด็ดขาด
เช็กอาหารตกค้างทุกครั้ง: ใช้ไซริงค์ดูดเช็กปริมาณอาหารค้างก่อนมื้อใหม่เสมอ หากค้างเกิน 50–100 ซีซี ต้องชะลอการให้อาหารออกไป
ควบคุมสปีดด้วยแรงโน้มถ่วง: ปล่อยอาหารไหลช้าๆ ตามแรงโน้มถ่วง (Gravity Flow) โดยยกไซริงค์สูงจากหน้าอกไม่เกิน 30 เซนติเมตร
พับสายยาง (Kink): ทุกครั้งที่เปิดจุกสายยาง หรือเปลี่ยนอุปกรณ์ ต้องพับสายเพื่อป้องกันลมเข้า
สังเกตอาการผิดปกติ: หากผู้ป่วยเริ่มไอ หอบเหนื่อย หรือมีเสียงครืดคราดในคอ ให้หยุดการให้อาหารทันทีและประเมินอาการโดยการจับนอนตะแคงหน้า
